Đầu trang
Bỏ qua đến nội dung chính

Thiết kế nghiên cứu: chọn mục đích, phương pháp, chiến lược và khung thời gian sao cho khớp nhau

Hội đồng hiếm khi bắt lỗi vì bạn chọn khảo sát thay vì tình huống. Họ bắt lỗi khi câu hỏi hỏi "vì sao" mà thiết kế chỉ mô tả được "bao nhiêu", hoặc khi dữ liệu thu một lần nhưng kết luận lại nói về sự thay đổi theo thời gian.

Thiết kế nghiên cứu là kế hoạch tổng thể để trả lời câu hỏi nghiên cứu, gồm bốn quyết định: mục đích (khám phá, mô tả, giải thích, đánh giá), lựa chọn phương pháp (định lượng, định tính, hỗn hợp), chiến lược (khảo sát, thực nghiệm, tình huống...) và khung thời gian (cắt ngang hay theo chiều dọc). Không quyết định nào tự nó đúng hay sai. Thiết kế tốt là thiết kế mà bốn quyết định này nhất quán với nhau, với triết lý nghiên cứu và với câu hỏi đã đặt, rồi được đánh giá bằng tiêu chí chất lượng phù hợp.

Bắt đầu đọc

1. Thiết kế nghiên cứu và yêu cầu nhất quán

Trong mô hình "củ hành nghiên cứu" của Saunders và cộng sự (2023, tr. 176–177), triết lý và cách tiếp cận lý thuyết là hai lớp ngoài cùng. Ba lớp tiếp theo là lựa chọn phương pháp, chiến lược nghiên cứu và khung thời gian. Ba lớp này hợp lại thành thiết kế nghiên cứu, tức cách biến câu hỏi, mục tiêu tổng quát và mục tiêu cụ thể thành một dự án có thể thực hiện. Phần lõi của củ hành (chọn mẫu, thu thập và phân tích dữ liệu) là chiến thuật để hiện thực hóa kế hoạch đó.

Theo sách (tr. 178), một thiết kế nghiên cứu cần nêu nguồn dữ liệu, cách thu thập và phân tích, các vấn đề đạo đức và những ràng buộc không tránh khỏi như khả năng tiếp cận dữ liệu, thời gian, địa điểm và kinh phí. Quan trọng hơn, nó phải cho thấy người nghiên cứu đã cân nhắc từng thành phần. Đề cương thường được chấm đạt hay không đạt chính ở điểm này, nên mỗi quyết định cần có lý do gắn với câu hỏi, mục tiêu và triết lý nghiên cứu, kể cả khi thiết kế về sau có thay đổi (tr. 179).

Hình ảnh chuyến đi

Sách so sánh việc thiết kế nghiên cứu với lên lộ trình cho một chuyến đi dài (tr. 178). Mục tiêu tổng quát là điểm đến, các mục tiêu cụ thể là tiêu chí chọn đường, còn thiết kế là con đường được chọn. Đường có thể phải đổi giữa chừng, nhưng con đường mới vẫn phải dẫn đến đúng điểm đến.

2. Mục đích nghiên cứu

Câu hỏi nghiên cứu tổng quát cho biết mục đích của nghiên cứu. Saunders và cộng sự (2023, tr. 179–181) phân biệt bốn mục đích, có thể kết hợp trong cùng một nghiên cứu.

Bảng 1. Bốn mục đích nghiên cứu, tổng hợp từ Saunders và cộng sự (2023, tr. 179–181).
Mục đíchLàm gìCâu hỏi thường bắt đầu bằngLưu ý
Khám pháLàm rõ hiểu biết về một vấn đề, hiện tượngCái gì, như thế nàoLinh hoạt, trọng tâm hẹp dần khi nghiên cứu tiến triển
Mô tảVẽ chính xác chân dung sự kiện, con người, tình huốngAi, cái gì, ở đâu, khi nào, như thế nàoPhải hình dung rõ hiện tượng trước khi thu dữ liệu
Giải thíchXác lập quan hệ nhân quả giữa các biếnVì sao, như thế nàoCó thể dùng thống kê hoặc hỏi sâu về nguyên nhân
Đánh giáTìm hiểu một chiến lược, chính sách, chương trình hiệu quả đến đâuNhư thế nào, ở mức độ nàoĐóng góp lý thuyết khi giải thích được cả "vì sao" hiệu quả

Nghiên cứu mô tả có chỗ đứng rõ ràng, nhưng người hướng dẫn thường e ngại bài viết dừng ở mô tả và sẽ hỏi lại "thú vị đấy, nhưng rồi sao?" (tr. 180–181). Sách khuyên coi mô tả là phương tiện chứ không phải đích đến. Khi mô tả được dùng làm bước đệm cho giải thích, nghiên cứu được gọi là mô tả giải thích (descripto-explanatory). Phần lớn luận văn định lượng dùng SEM thuộc nhóm này: thống kê mô tả mẫu và các biến, rồi kiểm định quan hệ giữa các khái niệm.

3. Định lượng, định tính hay hỗn hợp

Các nhãn "định lượng", "định tính" và "hỗn hợp" cho biết dữ liệu là số, phi số (lời nói, hình ảnh, âm thanh, video) hay cả hai (Saunders và cộng sự, 2023, tr. 181–182). Trong mỗi nhánh còn có phân biệt đơn phương pháp và đa phương pháp. Dùng một bảng hỏi kèm phân tích thống kê là nghiên cứu định lượng đơn phương pháp. Dùng thêm quan sát có cấu trúc rồi cũng phân tích thống kê là định lượng đa phương pháp. Chỉ khi kết hợp cả thu thập và phân tích định lượng lẫn định tính mới gọi là hỗn hợp.

Bảng 2. Đặc điểm chủ yếu của thiết kế định lượng và định tính, dịch từ Saunders và cộng sự (2023, tr. 184, Bảng 5.1).
Đặc điểmĐịnh lượngĐịnh tính
Quan hệ người nghiên cứu với đối tượngĐộc lậpKhông độc lập
Gọi người tham gia làNgười trả lờiNgười tham gia, người cung cấp thông tin
Trọng tâmBiến và quan hệ giữa các biếnÝ nghĩa được gán và các biến liên quan
Chọn mẫuXác suấtPhi xác suất
Khái quát hóaVề mặt thống kêVề lý thuyết
Thu thập dữ liệuXác định chặt, cấu trúc caoPhi cấu trúc hoặc bán cấu trúc
Phân tíchThống kê và biểu đồKhái niệm hóa
Ý nghĩa rút ra từCon sốLời nói, văn bản, hình ảnh

Thiết kế định lượng thường gắn với thực chứng và cách tiếp cận diễn dịch, nhưng sách nhấn mạnh mối liên hệ này không độc quyền: định lượng vẫn dùng được trong hiện thực và thực dụng, và dữ liệu định lượng cũng có thể dùng để hình thành giả thuyết cho nghiên cứu sau (tr. 183–184). Thiết kế định tính thường gắn với diễn giải và quy nạp, song nhiều nghiên cứu định tính thực tế đi theo lối hồi suy, đề xuất suy luận bằng quy nạp rồi kiểm tra lại bằng diễn dịch (tr. 185).

Chỉnh giả thuyết sau khi thấy kết quả

Sách nêu hiện tượng HARKing, tức đề ra giả thuyết sau khi đã biết kết quả (dẫn theo Saunders và cộng sự, 2023, tr. 184). Lời khuyên là nếu thấy cần điều chỉnh giả thuyết ban đầu thì phải trao đổi với người hướng dẫn, không lặng lẽ sửa giả thuyết cho khớp với kết quả chạy mô hình.

4. Các dạng thiết kế hỗn hợp

Thiết kế hỗn hợp tích hợp thu thập và phân tích định lượng lẫn định tính trong cùng một dự án, thường gắn với triết lý thực dụng và hiện thực phê phán (Saunders và cộng sự, 2023, tr. 186–187). Sách liệt kê năm dạng chính (tr. 187–188):

Bảng 3. Các dạng thiết kế hỗn hợp, tổng hợp từ Saunders và cộng sự (2023, tr. 187–190).
Dạng thiết kếTrình tựDùng khi
Song song đối chiếu (concurrent triangulation)Định lượng và định tính trong cùng một giai đoạnMuốn so sánh hai bộ dữ liệu có ủng hộ nhau không
Song song lồng ghép (concurrent embedded)Một phương pháp nằm trong phương pháp kia, ví dụ vài câu hỏi mở trong bảng hỏiMột loại dữ liệu chỉ giữ vai trò hỗ trợ
Tuần tự khám phá (sequential exploratory)Định tính trước, định lượng sauCần khám phá khái niệm, xây thang đo rồi kiểm định trên mẫu lớn
Tuần tự giải thích (sequential explanatory)Định lượng trước, định tính sauCần giải thích kết quả thống kê bất ngờ hoặc chưa rõ cơ chế
Tuần tự đa giai đoạn (sequential multi-phase)Ba giai đoạn trở lên, ví dụ định tính, định lượng, rồi định tínhMỗi giai đoạn định hướng giai đoạn sau, cần nhiều thời gian

Thiết kế tuần tự thường tốn thời gian hơn thiết kế song song, vì phải chờ kết quả giai đoạn trước mới thiết kế được giai đoạn sau (tr. 188). Lý do kết hợp phương pháp cũng cần được nêu rõ. Bảng 5.2 của sách, phát triển từ Bryman (2006) và một số tác giả khác, liệt kê mười lý do: khởi đầu, tạo điều kiện, bổ sung, diễn giải, khái quát hóa, đa dạng, giải quyết vấn đề, tập trung, đối chiếu (triangulation) và tăng độ tin cậy vào kết luận (tr. 190). Một câu như "kết hợp định tính và định lượng để tăng độ tin cậy" là chưa đủ. Bạn cần chỉ ra lý do cụ thể nào trong số đó và giai đoạn nào phục vụ giai đoạn nào.

Trường hợp hay gặp trong luận văn

Phỏng vấn chuyên gia để điều chỉnh thang đo rồi khảo sát chính thức là một thiết kế tuần tự khám phá, nếu dữ liệu phỏng vấn được phân tích và thực sự dẫn đến thay đổi thang đo. Nếu buổi phỏng vấn chỉ để sửa câu chữ và không được phân tích như dữ liệu, nhiều hội đồng sẽ coi đó là bước tiền kiểm của nghiên cứu định lượng đơn phương pháp. Gọi tên thiết kế theo những gì thực sự đã làm.

5. Chiến lược nghiên cứu

Chiến lược nghiên cứu là mối nối phương pháp luận giữa triết lý và các phương pháp thu thập, phân tích dữ liệu (dẫn theo Saunders và cộng sự, 2023, tr. 191). Sách theo quan điểm đa nguyên: không chiến lược nào vốn cao hơn hay thấp hơn chiến lược khác. Tiêu chí chọn là sự nhất quán trong toàn thiết kế, cùng những cân nhắc thực tế như mức hiểu biết hiện có, thời gian, nguồn lực và khả năng tiếp cận dữ liệu. Các chiến lược cũng không loại trừ nhau, ví dụ có thể dùng khảo sát bên trong một nghiên cứu tình huống.

Bảng 4. Chiến lược nghiên cứu và lựa chọn phương pháp, dựa trên Saunders và cộng sự (2023, tr. 191, Bảng 5.3).
Chiến lượcThiết kế thường đi kèm
Thực nghiệmĐịnh lượng đơn và đa phương pháp
Khảo sátĐịnh lượng đơn và đa phương pháp
Dân tộc họcĐịnh tính đơn và đa phương pháp
Lý thuyết nền (Grounded Theory)Định tính đơn và đa phương pháp
Tự sự (Narrative Inquiry)Định tính đơn và đa phương pháp
Lưu trữ và tư liệuĐịnh lượng, định tính hoặc hỗn hợp
Nghiên cứu tình huốngĐịnh tính đa phương pháp, định lượng đa phương pháp, hỗn hợp
Nghiên cứu hành độngĐịnh lượng, định tính hoặc hỗn hợp

Khảo sát

Khảo sát thường gắn với cách tiếp cận diễn dịch và hay được dùng để trả lời câu hỏi cái gì, ai, ở đâu, bao nhiêu (tr. 194–195). Chiến lược này phù hợp với nghiên cứu mô tả, khám phá và giải thích, gợi ý lý do cho quan hệ giữa các biến và xây dựng mô hình cho các quan hệ đó. Ưu điểm là thu được dữ liệu chuẩn hóa từ nhiều người với chi phí thấp, dễ so sánh, và khi dùng mẫu xác suất thì có thể đại diện thống kê cho tổng thể. Đổi lại, người nghiên cứu phải bảo đảm mẫu đại diện, thiết kế và thử nghiệm công cụ, cố gắng đạt tỷ lệ phản hồi tốt, và chấp nhận giới hạn số câu hỏi. Sách nhận xét rằng nhược điểm lớn nhất của bảng hỏi trong chiến lược khảo sát là khả năng làm nó một cách cẩu thả (tr. 196).

Thực nghiệm

Thực nghiệm nghiên cứu xác suất một thay đổi ở biến độc lập gây ra thay đổi ở biến phụ thuộc, và thường được xem là chuẩn mực để so độ chặt chẽ của các chiến lược khác (tr. 192). Thực nghiệm cổ điển phân ngẫu nhiên người tham gia vào nhóm thực nghiệm (nhận can thiệp) và nhóm đối chứng (không nhận). Phân ngẫu nhiên giúp hai nhóm giống nhau ở mọi khía cạnh liên quan trừ can thiệp, qua đó loại bỏ các giải thích thay thế. Ngoài thực nghiệm cổ điển còn có bán thực nghiệm và thiết kế trong cùng chủ thể (within-subject).

Bảng 5. Các loại biến, dịch từ Saunders và cộng sự (2023, tr. 193, Bảng 5.4).
Loại biếnÝ nghĩa
Độc lập (IV)Biến được thao tác hoặc thay đổi để đo tác động lên biến phụ thuộc
Phụ thuộc (DV)Biến có thể thay đổi khi biến độc lập thay đổi
Trung gian (MV)Biến truyền tác động từ biến độc lập sang biến phụ thuộc
Điều tiếtBiến làm thay đổi bản chất quan hệ giữa biến độc lập và biến phụ thuộc
Kiểm soátBiến quan sát, đo được, cần giữ cố định để không ảnh hưởng đến tác động của biến độc lập
Gây nhiễuBiến ngoại lai khó quan sát hoặc đo, có thể làm sai lệch suy luận giữa biến độc lập và phụ thuộc

Nghiên cứu tình huống và các chiến lược định tính

Nghiên cứu tình huống là khảo sát sâu một chủ đề hay hiện tượng trong bối cảnh thực của nó (dẫn theo Saunders và cộng sự, 2023, tr. 206). "Tình huống" có thể là một người, một nhóm, một tổ chức, một quy trình hay một sự kiện, và việc xác định ranh giới tình huống là bước then chốt. Khác với thực nghiệm (kiểm soát chặt bối cảnh) và khảo sát (bối cảnh thực nhưng chỉ hiểu được qua số biến thu thập được), tình huống phù hợp khi ranh giới giữa hiện tượng và bối cảnh không rõ ràng (tr. 207). Dân tộc học, lý thuyết nền, tự sự và nghiên cứu hành động là những chiến lược chủ yếu gắn với định tính. Sách thừa nhận chính việc chọn giữa các chiến lược định tính là chỗ người học dễ lẫn nhất (tr. 191).

6. Khung thời gian: cắt ngang và theo chiều dọc

Câu hỏi cần đặt ra là nghiên cứu của bạn là một "bức ảnh chụp nhanh" tại một thời điểm hay giống một "cuốn nhật ký" ghi lại sự kiện trong một khoảng thời gian (Saunders và cộng sự, 2023, tr. 212). Dạng thứ nhất là nghiên cứu cắt ngang, dạng thứ hai là nghiên cứu theo chiều dọc. Cả hai đều dùng được với thiết kế định lượng, định tính và hỗn hợp.

Phần lớn đề tài trong khuôn khổ khóa học là cắt ngang vì bị giới hạn thời gian (tr. 212–213). Điểm mạnh chính của nghiên cứu theo chiều dọc là khả năng nghiên cứu sự thay đổi và phát triển, đồng thời cho phép kiểm soát phần nào một số biến. Sách gợi ý rằng ngay cả khi thời gian eo hẹp, vẫn có thể đưa yếu tố theo chiều dọc vào nghiên cứu bằng cách phân tích lại dữ liệu thứ cấp đã được thu thập qua nhiều năm (tr. 213).

Khảo sát cắt ngang và lời giải thích nhân quả

Một khảo sát cắt ngang, một nguồn trả lời, đo cả biến độc lập lẫn biến phụ thuộc cùng lúc là thiết kế phổ biến nhất trong luận văn SEM. Thiết kế này dễ bị sai lệch do phương pháp chung (common method bias), và Podsakoff và cộng sự (2003) đề xuất các biện pháp thủ tục như tách thời điểm đo hoặc lấy biến từ các nguồn khác nhau. Spector (2019) lập luận rằng thiết kế cắt ngang không mặc nhiên kém hơn thiết kế theo chiều dọc, nhưng cần được thiết kế có chủ đích và diễn giải thận trọng. Hệ quả thực tế là kết quả từ dữ liệu cắt ngang nên được viết là "có quan hệ", "phù hợp với giả thuyết", không nên viết là "gây ra" hay "làm thay đổi theo thời gian".

7. Đánh giá chất lượng thiết kế

Saunders và cộng sự (2023, tr. 214) mượn câu hỏi "làm sao tôi biết?" để nói về chất lượng: bằng chứng và kết luận có chịu được sự soi xét kỹ nhất không. Theo nghĩa đen thì bạn không thể biết chắc. Điều có thể làm là giảm khả năng trả lời sai. Trước hết, hãy đọc tiêu chí chấm của cơ sở đào tạo để biết cần bàn về độ tin cậy, giá trị hay các tiêu chí khác.

Độ tin cậy và giá trị

Độ tin cậy là mức độ một quy trình thu thập dữ liệu cho kết quả nhất quán. Độ tin cậy nội bộ là sự nhất quán trong suốt dự án, ví dụ nhiều người cùng mã hóa và đối chiếu. Độ tin cậy bên ngoài là việc quy trình có cho kết quả tương tự khi lặp lại hay khi người khác thực hiện (tr. 215). Giá trị gồm ba câu hỏi: thước đo có đo đúng cái cần đo không (giá trị đo lường), phân tích và quan hệ đưa ra có chính xác không (giá trị nội tại), và kết quả có khái quát được như tuyên bố không (giá trị bên ngoài). Sách lưu ý độ tin cậy là điều kiện cần nhưng chưa đủ, vì chất lượng còn phụ thuộc vào giá trị.

Bảng 6. Các mối đe dọa độ tin cậy và giá trị nội tại, tóm lược từ Saunders và cộng sự (2023, tr. 216–217, Bảng 5.6 và 5.7).
NhómMối đe dọaVí dụ
Độ tin cậyLỗi người tham giaPhát bảng hỏi ngay trước giờ nghỉ trưa, người trả lời làm vội
Độ tin cậyThiên lệch người tham giaPhỏng vấn ở nơi công cộng, người được hỏi trả lời tích cực giả tạo vì sợ bị nghe thấy
Độ tin cậyLỗi người nghiên cứuMệt hoặc chuẩn bị chưa kỹ, hiểu sai ý tinh tế trong câu trả lời
Độ tin cậyThiên lệch người nghiên cứuĐể quan điểm cá nhân chi phối cách ghi nhận và diễn giải
Giá trị nội tạiSự kiện gần đâyHãng xe thu hồi sản phẩm làm thay đổi nhận định của khách về chất lượng
Giá trị nội tạiTác động của việc được nghiên cứuBiết mình đang được nghiên cứu, người tham gia thay đổi hành vi
Giá trị nội tạiThay đổi công cụĐịnh nghĩa hành vi quan sát bị sửa giữa các giai đoạn, khó so sánh
Giá trị nội tạiHao hụt mẫuNgười tham gia rút khỏi nghiên cứu, ví dụ được thăng chức và chuyển đi
Giá trị nội tạiTrưởng thànhMột khóa đào tạo bên ngoài làm người tham gia đổi cách trả lời ở đợt sau
Giá trị nội tạiMơ hồ về chiều nhân quảKhông rõ thái độ tiêu cực với đánh giá gây ra điểm thấp hay ngược lại

Mối đe dọa cuối cùng trong bảng, mơ hồ về chiều nhân quả, chính là điểm yếu cố hữu của khảo sát cắt ngang đã nói ở mục 6. Với giá trị bên ngoài, sách nhấn mạnh rằng muốn khẳng định kết quả áp dụng được cho bối cảnh khác thì thường vẫn phải lặp lại nghiên cứu ở bối cảnh đó (tr. 216).

Tiêu chí cho nghiên cứu định tính

Áp dụng cứng nhắc độ tin cậy và giá trị cho nghiên cứu định tính dựa trên giả định diễn giải sẽ tạo ra độ vênh giữa bản chất nghiên cứu và cách đánh giá nó (tr. 217). Có ba hướng xử lý: điều chỉnh khái niệm cũ, dùng tiêu chí song song với tên riêng, hoặc dùng tiêu chí thay thế. Bộ tiêu chí song song phổ biến nhất (dẫn theo Saunders và cộng sự, 2023, tr. 218–219) gồm tính đáng tin cậy (dependability) thay cho độ tin cậy, tính khả tín (credibility) thay cho giá trị nội tại, và tính chuyển giao (transferability) thay cho giá trị bên ngoài. Tính khả tín được củng cố bằng tham gia lâu dài, thảo luận với người khác, xử lý các trường hợp ngược, kiểm tra lại với người tham gia và ghi chép định kiến của chính người nghiên cứu.

Hai kỹ thuật thẩm định có thể đưa vào thiết kế là đối chiếu (triangulation), tức dùng hơn một nguồn dữ liệu và phương pháp thu thập để xác nhận, và thẩm định với người tham gia (tr. 218–219). Đối chiếu đòi hỏi thiết kế đa phương pháp hoặc hỗn hợp, nên cần được lên kế hoạch từ đầu chứ không thêm vào ở chương kết luận.

Đạo đức cũng là một phần của thiết kế

Sách yêu cầu dự liệu vấn đề đạo đức ngay ở giai đoạn thiết kế, đặc biệt là nguy cơ gây hại cho người tham gia và cho chính người nghiên cứu, và việc nghiên cứu bí mật (tr. 213–214). Chủ đề này sẽ được trình bày riêng trong chuyên đề về đạo đức nghiên cứu.

8. Quy trình, đoạn mẫu, lỗi thường gặp và checklist

Xác định mục đích từ câu hỏi

Đọc lại câu hỏi tổng quát. Câu hỏi "vì sao" hay "ảnh hưởng thế nào" là giải thích, "thực trạng ra sao" là mô tả, "hiệu quả đến đâu" là đánh giá.

Chọn định lượng, định tính hay hỗn hợp

Đối chiếu với triết lý và cách tiếp cận lý thuyết đã nêu. Nếu hỗn hợp, ghi rõ dạng thiết kế và lý do kết hợp.

Chọn chiến lược

Giải thích vì sao chiến lược đó trả lời được câu hỏi tốt hơn các lựa chọn khác trong điều kiện thời gian, nguồn lực và khả năng tiếp cận của bạn.

Xác định khung thời gian

Nếu cắt ngang, chuẩn bị biện pháp giảm sai lệch phương pháp chung và viết kết luận ở mức quan hệ. Nếu theo chiều dọc, lên lịch các đợt và kế hoạch giữ chân người tham gia.

Dự liệu đạo đức và ràng buộc

Nêu nguy cơ với người tham gia, cách bảo mật dữ liệu và các giới hạn về tiếp cận, thời gian, kinh phí.

Nêu tiêu chí chất lượng

Chọn bộ tiêu chí phù hợp với thiết kế (độ tin cậy và giá trị, hoặc tiêu chí song song) và nói rõ sẽ kiểm soát các mối đe dọa chính bằng cách nào.

Đoạn mẫu cho chương phương pháp

Nghiên cứu có mục đích giải thích, nhằm kiểm định ảnh hưởng của [biến độc lập] đến [biến phụ thuộc] thông qua [biến trung gian]. Phù hợp với triết lý [thực chứng] và cách tiếp cận diễn dịch, nghiên cứu sử dụng thiết kế định lượng đơn phương pháp với chiến lược khảo sát bằng bảng hỏi có cấu trúc. Dữ liệu được thu thập một lần (cắt ngang) trong [tháng/năm] từ [n] [đối tượng] tại [bối cảnh]. Để giảm sai lệch do phương pháp chung, nghiên cứu [tách biến độc lập và phụ thuộc vào hai phần bảng hỏi / thu hai đợt cách nhau ... tuần / bảo đảm ẩn danh]. Do thiết kế cắt ngang, các kết quả được diễn giải là quan hệ phù hợp với mô hình lý thuyết, không phải bằng chứng nhân quả theo thời gian.

Lỗi thường gặp

Bảng 7. Lỗi thường gặp, tổng hợp dựa trên các nguyên tắc trong Saunders và cộng sự (2023).
Cách viết yếuVì sao chưa ổnNên viết
"Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp" vì có phỏng vấn sửa câu chữDữ liệu định tính không được phân tích như dữ liệuĐịnh lượng đơn phương pháp có bước tham vấn chuyên gia
Câu hỏi "vì sao" nhưng chỉ có thống kê mô tảMục đích và thiết kế không khớpThêm phân tích quan hệ hoặc sửa câu hỏi thành mô tả
"X làm tăng Y theo thời gian" từ một đợt khảo sátDữ liệu cắt ngang không cho thấy thay đổi theo thời gian"X có quan hệ cùng chiều với Y"
Chọn khảo sát mà không nêu lý doKhông cho thấy đã cân nhắc lựa chọn khácNêu vì sao khảo sát phù hợp với câu hỏi và điều kiện
Đánh giá nghiên cứu định tính bằng cỡ mẫu và tính đại diện thống kêDùng sai bộ tiêu chí chất lượngDùng tính khả tín, tính chuyển giao, tính đáng tin cậy

Checklist

  • Mục đích nghiên cứu được nêu và khớp với dạng câu hỏi nghiên cứu.
  • Lựa chọn định lượng, định tính hay hỗn hợp nhất quán với triết lý và cách tiếp cận lý thuyết.
  • Nếu hỗn hợp: đã nêu dạng thiết kế, trình tự và lý do kết hợp cụ thể.
  • Chiến lược nghiên cứu có lý do, gắn với câu hỏi và điều kiện thực hiện.
  • Khung thời gian được nêu, cách diễn đạt kết luận phù hợp với khung thời gian đó.
  • Đã dự liệu vấn đề đạo đức và ràng buộc về tiếp cận, thời gian, kinh phí.
  • Đã nêu tiêu chí chất lượng phù hợp và cách kiểm soát các mối đe dọa chính.

Kết luận

Thiết kế nghiên cứu là nơi các lựa chọn ở chương phương pháp phải ăn khớp với nhau. Một khảo sát cắt ngang chạy PLS-SEM hoàn toàn có thể là thiết kế tốt, miễn là câu hỏi mang tính giải thích, triết lý và cách tiếp cận được nêu nhất quán, và kết luận không vượt quá những gì dữ liệu một thời điểm cho phép.

Khi viết, hãy kể đúng những gì bạn đã làm rồi giải thích vì sao đó là lựa chọn hợp lý. Gán nhãn đẹp cho một thiết kế không khớp với thực tế thường là lỗi đầu tiên mà hội đồng nhìn ra.

Tài liệu tham khảo

Nguồn chính

  • Saunders, M. N. K., Lewis, P., & Thornhill, A. (2023). Research methods for business students (9th ed.). Pearson.Pearson

Nguồn bổ sung

  • Bryman, A. (2006). Integrating quantitative and qualitative research: How is it done? Qualitative Research, 6(1), 97–113. https://doi.org/10.1177/1468794106058877
  • Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J.-Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879–903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879
  • Spector, P. E. (2019). Do not cross me: Optimizing the use of cross-sectional designs. Journal of Business and Psychology, 34(2), 125–137. https://doi.org/10.1007/s10869-018-09613-8

Bài viết tổng hợp từ các nguồn học thuật được liệt kê ở trên nhằm mục đích tham khảo phương pháp. Các tác giả khác được nhắc đến trong bài được dẫn lại qua Saunders và cộng sự (2023). Đoạn mẫu ở mục 8 do tác giả bài viết soạn.